Witaminy
Witaminy są to substancje, których organizm nie potrafi wytworzyć i
które muszą być dostarczone z pożywieniem lub zsyntetyzowane przez
bakterie znajdujące się w przewodzie pokarmowym. Są one konieczne dla
prawidłowego funkcjonowania organizmu człowieka. Nazwa tej grupy
związków powstała przez połączenie dwóch członów, łacińskiego vita - życie i chemicznego amina
(pierwsze wyodrębnione witaminy chemicznie były aminami).
Witamina A
Występuje głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego, a przede
wszystkim w wątrobach ryb, morsów, fok i waleni. Prowitamina A występuje
w zielonych częściach roślin, w owocach barwy żółtej, pomarańczowej i
czerwonej. Duże ilości prowitaminy A zawierają: marchew, pomidory,
papryka, morele, olej palmowy, nagietek, szpinak, sałata, pietruszka,
szczypior, jagody rokitnika i dynia. W wątrobie prowitarnina ta ulega
przemianie do postaci biologicznie aktywnych.
Witamina A odpowiada za prawidłowe widzenie i wzrost organizmu, stan
śluzówek, czynność wydzielniczą gruczołów łojowych i potowych. Jest
ważna dla syntezy wielu hormonów. Dzienne zapotrzebowanie na tę witaminę
wynosi 500 j.m. lub ok. 3000 j.m. w postaci prowitaminy.
Niedobory witaminy A objawiają się zaburzeniami widzenia o zmroku, a
także gorszą adaptacją do ciemności oraz zaburzeniami wzrostu. Przy
niedoborze witaminy A błony śluzowe ulegają zwyrodnieniu, zwiększa się
podatność na infekcje dróg oddechowych i przewodu pokarmowego.
Witamina D
Razem z hormonem przytarczyc zwiększa wchłanianie wapnia przez przewód
pokarmowy oraz jego odkładanie w kościach. Witamina ta występuje w
organizmie w postaci witaminy Da (ergokalcyferolu) i witaminy D3
(cholekalcyferolu). W naskórku pod wpływem promieniowania nadfioletowego
prekursory witaminy D ulegają uaktywnieniu, a następnie są przerabiane w
wątrobie i nerkach do czynnej witaminy.
Witamina D występuje głównie w wątrobie oraz w tkance tłuszczowej ryb i
w grzybach borowiku i pieprzniku jadalnym.
Niedobór witaminy D u dzieci powoduje wystąpienie krzywicy, a u
dorosłych rozmiękanie kości.
Stanami wzmożonego zapotrzebowania na tę witaminę są okresy ciąży,
karmienia i wzrostu. Witamina ta może być korzystna w leczeniu oparzeń,
chorób skóry, zaburzeń przewodu pokarmowego.
Zbyt duże dawki tej witaminy są toksyczne.
Witamina E
Zapobiega utlenianiu wielonienasyconych kwasów tłuszczowych, dlatego
działa przeciwmiażdżycowo. Jej niedobór prowadzi do niepłodności,
powoduje łatwość wystąpienia hemolizy krwi, a także zaniki mięśni i
martwicę komórek wątroby. Witamina E współdziała z selenem, choć
mechanizm tego współdziałania nie jest do końca poznany.
Źródłem tej witaminy są oleje roślinne z wyjątkiem oliwkowego. Występuje
w kiełkach pszenicy, w zielonym bobie, sałacie, zielonej kapuście,
pietruszce, szczypiorze, zielonym groszku.
Witamina K
Jest konieczna dla zapewnienia prawidłowej krzepliwości krwi, reguluje w
organizmie poziom protrombiny i innych czynników krzepnięcia krwi,
sprzyja regeneracji tkanek oraz ma działanie przeciwbólowe.
Niedobory tej witaminy mogą wystąpić gdy ulegnie zniszczeniu flora
bakteryjna jelit lub przy niedoborach żółci np. u chorych na żółtaczkę
oraz w zespołach złego wchłaniania.
Witamina K występuje w zielonych liściach kasztana, pokrzywie, szpinaku,
kapuście, igłach drzew iglastych i zielonych pomidorach.
Witamina ta jest korzystna w leczeniu żółtaczek zastoinowych, zapaleń
wątroby, krwawień, oparzeń i odmrożeń, chorobie popromiennej, a także
żylakach odbytu.
Witamina F
Są to wielonienasycone kwasy tłuszczowe (linolowy, linolenowy,
arachidonowy). Obniżają poziom cholesterolu we krwi i zmieniają
metabolizm tłuszczów w wątrobie. Kwasy te występują w olejach jadalnych,
głównie słonecznikowym, sojowym i rokitnikowym.
Przyczyną niedoborów tej witaminy może być długotrwałe żywienie
odtłuszczonym mlekiem. Brak tej witaminy powoduje zahamowanie wzrostu u
dzieci, skóra staje się szorstka, sucha, występują wyprzenia. Witaminę
tę stosuje się w leczeniu stwardnienia tętnic, leczeniu chorób skóry,
owrzodzeń, wyprysków, wyprzeń.
Witamina C
Odgrywa dużą rolę w przemianach organizmu. Jest konieczna do procesu
syntezy kolagenu, od którego zależy gojenie się ran. Jest ważna dla
wytwarzania hormonów nadnerczowych oraz w oddychaniu tkankowym. Spełnia
istotną rolę w przenoszeniu żelaza.
Objawami niedoboru tej witaminy jest depresja układu nerwowego, łatwość
krwawień, łamliwość naczyń krwionośnych. Nasilony niedobór znany jest
pod nazwą szkorbutu. Witamina C występuje powszechnie w świecie
roślinnym. Najbogatszym źródłem tej witaminy są owoce dzikiej róży,
następnie niedojrzałe owoce orzecha włoskiego, owoce rokitnika, papryka,
owoce czarnej porzeczki, truskawki, owoce cytrusowe, pomidory i
ziemniaki.
Witamina B1 (tiamina)
Jest istotna dla przemiany węglowodanów w organizmie. Dla ludzi
pracujących umysłowo jest ona szczególnie ważna. W razie jej niedoborów
następuje upośledzenie pracy układu nerwowego oraz zaburzenia przemian
tłuszczów i cholesterolu w organizmie. Objawami niedoboru jest
rozdrażnienie, bezsenność, porażenie mięśni szkieletowych.
Witamina ta występuje w ziarnach zbóż, jajach, wątrobie, mięsie
wieprzowym oraz roślinach zielonych. Suszenie, mielenie i konserwowanie
w puszkach mięs niszczy tę witaminę.
Witamina B2 (ryboflawina)
Bierze udział w procesach utleniania i redukcji. Katalizuje reakcje
oddychania komórkowego i jest w organizmie regulatorem poziomu cukru i
azotu. Poprawia przemianę materii i reguluje czynności układu nerwowego
i gruczołów wydzielniczych żołądka. Odpowiada za stan skóry i błon
śluzowych, jest niezbędna do syntezy białka i tłuszczu.
W niedoborach tej witaminy występuje przekrwienie, łuszczenie i pękanie
warg w kącikach ust, zapalenie błony śluzowej jamy ustnej, język staje
się ciemnowiśniowo-czerwony.
Witamina ta występuje w serze, mleku, jajach, drożdżach, kaszy
gryczanej, kiełkach i otrębach zbóż, w szpinaku, pomidorach, zielonym
groszku i szczypiorze.
Witamina B6 (pirydoksyna)
Jest bardzo ważna w przemianach białek, węglowodanów i tłuszczów. Jej
niedobory objawiają się depresją lub podnieceniem. Obniża się próg
drgawkowy, występuje niedokrwistość oraz zaburzeniu ulegają procesy
odporności.
Witamina ta występuje w całych ziarnach zbóż, w warzywach strączkowych,
w nasionach kukurydzy, ponadto w wątrobie i jajach.
Kwas pantotenowy
Wchodzi w skład koenzymu A. Jego niedobór powoduje zaburzenia czynności
układu nerwowego i gruczołów wydzielania wewnętrznego. Występuje w
drożdżach, wątrobie, pszenicy, otrębach oraz w grochu.
Witamina PP (niacyna)
Jest ważna w procesach oddychania tkankowego oraz syntezy tłuszczów w
organizmie. Reguluje czynność żołądka i wątroby, zwiększa zdolność
wydalania szkodliwych produktów przemiany materii, a także ma korzystny
wpływ na naczynia krwionośne.
Niedobór tej witaminy powoduje chorobę zwaną pelagra. Witamina PP
występuje w mleku, serze, jajach, nasionach orzecha ziemnego, otrębach
pszenicy i ryżu, w kaszy gryczanej, grzybach, warzywach i owocach.
Kwas foliowy
Jest koenzymem w przemianach aminokwasów oraz bierze udział w syntezie
puryn, pirymidyn i kwasów nukleinowych. Odpowiada za przenoszenie grup
metylowych. Współdziała z witaminą B12. Jego niedobór powoduje
zaburzenia w układzie krwiotwórczym, co objawia się wystąpieniem anemii
(megaloblastycznej). Stanem wzmożonego zapotrzebowania na kwas foliowy
jest ciąża.
Witamina ta występuje w wątrobie, rybach i zielonych warzywach, a
głównie w bobie, fasoli, szpinaku, pomidorach, pszenicy, ryżu,
kukurydzy. Ponieważ kwas foliowy ulega rozkładowi w czasie gotowania,
najlepszym źródłem tej witaminy są sałatki z warzyw liściastych.
Witamina ta może być polecana w przypadkach osłabienia, zaburzeń
czynności krwiotwórczej, chorobach wątroby a zwłaszcza stłuszczeniu oraz
po przebytym wirusowym zapaleniu wątroby, kolkach wrzodowych,
neurastenii.
Witamina B12 (cyjanokobalamina)
Współdziała z kwasem foliowym w procesach krwiotworzenia. Jest
stymulatorem wzrostu zwierząt i drobiu. Jej niedobór prowadzi do
niedokrwistości (makrocytarnej). Źródłem tej witaminy są produkty
pochodzenia zwierzęcego, głównie wątroba, mięso, mleko, jaja, ryby oraz
sery.
Witamina H (biotyna)
Jest niezbędna dla zachowania prawidłowego stanu skóry. Jej niedobory
występują u ludzi pijących duże ilości surowych jaj lub po przewlekłej
antybiotykoterapii. Objawem tego niedoboru jest zapalenie i łuszczenie
się skóry. Ulega podwyższeniu poziom cholesterolu. Występują bóle
mięśniowe, stany depresyjne, senność oraz objawy niedokrwienia.
Źródłem tej witaminy jest mleko, warzywa, bób, groch, kalafior, cebula,
grzyby, mięso i drożdże.
Zioła. Rośliny lecznicze
Literatura
Wielki leksykon witamin
Wszystko o ponad 70 najbardziej popularnych witaminach, składnikach mineralnych, aminokwasach, kwasach nukleinowych, suplementach pokarmowych oraz ponad 200 ziołach leczniczych. Leksykon podaje aktualne zalecane przez lekarzy dawki dzienne witamin i składników mineralnych, wyjaśnia interakcje witamin, suplementów i ziół z lekami, uczy rozpoznawać objawy niedoboru i objawy zatrucia, omawia naturalne źródła zawartych w żywności fitozwiązków zapobiegających chorobom Więcej ...
Księga ziół
Książka daje możliwość dobrego poznania większości najważniejszych roślin zielarskich, pomagając także odkryć, które z nich są odpowiednie dla sztuki kulinarnej, które po ususzeniu długo zachowują swój aromat, a które korzystnie wpływają na nasz układ odpornościowy i pomagają zachować zdrowie. Książka idealna dla prawdziwych miłośników ziół, przedstawia rady i propozycje dotyczące uprawy ziół do celów praktycznych i dekoracyjnych. Dzięki wyczerpującemu słownikowi najbardziej znanych i popularnych ziół oraz obszernej części informacyjnej na temat sposobów ich zastosowań w kuchni, kosmetyce i lecznictwie nie pozostawia żadnych pytań bez odpowiedzi Więcej ...
Witaminy dla opornych
Kompletny przewodnik po witaminach, solach mineralnych, enzymach, hormonach, aminokwasach i innych preparatach dietetycznych od A do Z. Odkryj jak przygotować własny zestaw preparatów, nauczyć się rozumieć dane na opakowaniach produktów, zwalczać schorzenia i zapobiegać im, poprawić pamięć, nastrój i poziom energii, spowolnić tempo starzenia się Więcej ...
Aminokwasy, minerały
Ten informator stworzony został po to abyśmy choć na chwilę przystanęli i zastanowili nad tym jak cudownym wszechświatem jest nasz organizm, jak ważne więc byśmy wiedzieli jak on działa i czego potrzebuje na co dzień... Życie jest cudem... Dbajmy więc o nie, jak tylko możemy najlepiej Więcej ...
Witaminy w walce z rakiem
Praktyczne i pożyteczne antidotum na zalew niesprawdzonych informacji o działaniu witamin. Rzetelne, skierowane do szerokiego kręgu czytelników opracowanie doktora Prasada zasługuje na najwyższą pochwałę. Doktor Frank L. Meyskens Jr., dyrektor Chao Family Comprehensive Cancer Center przy University of California w Irvine Zawarte w niektórych produktach żywnościowych i preparatach mikroskładniki mają szansę odegrać przełomową rolę w walce z rakiem Więcej ...
Leksykon zdrowia
Publikacja napisana prostym, przystępnym i zrozumiałym dla początkującego odbiorcy językiem. Zawiera informacje o najczęstszych chorobach i dolegliwościach oraz stosowanych nań lekach bez recepty. Przy opisie chorób i dolegliwości podane są takie informacje jak: istota i przyczyny schorzenia, objawy i powikłania, rozpoznanie i leczenie, a także ciekawostki i rady, jak pomóc sobie samodzielnie. Czytelnik otrzymuje zwięzły opis leków podstawowych na wybrane dolegliwości, z podaniem krótszej lub dłuższej listy leków zamiennych. Książka może być niezbędnym domowym pomocnikiem - pierwszą pomocą, po którą sięgnie czytelnik w razie problemów ze zdrowiem Więcej ...
Witaminy i minerały
Witaminy są niezbędne do życia, podobnie jak minerały. Dostarczanie ich organizmowi w odpowiednich ilościach i proporcjach jest kluczem do dobrego zdrowia i samopoczucia. W tej książce znajdziesz wyczerpujące informacje o wszystkich witaminach oraz minerałach i innych ważnych składnikach pokarmowych: Jaka rolę spełniają w organizmie? Jak objawia się ich niedobór? W jakiej ilości i w jakiej postaci najlepiej je przyjmować? Porady oparte na rzetelnych badaniach naukowych i wieloletniej praktyce autorów Więcej ...