Zioła, rośliny lecznicze - O
Oman wielki - ( Inula helenium )
Jest to bylina z rodziny Złożonych (Compositae), pochodząca
prawdopodobnie z Azji Środkowej i rozpowszechniona dość pospolicie w
Europie. W Polsce występuje w zaroślach, na porębach i przy źródłach,
zarówno na niżu, jak też w niższych położeniach górskich. Roślinę tę
uprawia się w Polsce do celów farmaceutycznych.
Oman wytwarza bulwiasto zgrubiałe, rozgałęzione kłącza, z których
wyrastają łodygi proste, bruzdowane, górą wełniste owłosione i nieco
rozgałęzione, do 1,5 m wysokie. Liście dolne są podłużnie eliptyczne,
zwężające się w ogonek, u szczytu zaostrzone. Liście łodygowe
sercowatojajowate, nasadą obejmujące łodygę. Wszystkie liście od spodu
filcowate owłosione, na brzegu nierówno karbowano ząbkowate. Kwiaty
żółte, zebrane w duże koszyczki, ustawione na szczycie łodygi w
baldachokształtną wiechę.
Surowce lecznicze
W celach leczniczych używane są korzenie i kłącza
Substancje lecznicze
Korzeń omanu zawiera do 3,5% olejku eterycznego (polskie normy wymagają
od surowca aptecznego co najmniej 1,8% olejku). Olejek stanowi
mieszaninę krystalicznych laktonów seskwiterpenowych (m.in.
alantolaktonu, izoalantolaktonu i dwuhydroalantolaktonu), nazywaną
heleniną, oraz towarzyszących jej innych substancji (m.in. azulenu i
pentainenu - pochodnej tymolu). Są również w korzeniu fitosterole (np.
β-sytosterol), polifruktozan inulina (43%) oraz do 6% soli mineralnych.
Zbiór i konserwacja
Do celów leczniczych uprawia się oman z nasion na wilgotnych,
gliniastych gruntach. W 2-3 roku wegetacji zbiera się jesienią korzenie
i kłącza, myje i czyści, kraje grubsze fragmenty i suszy w temperaturze
nie przekraczającej 35°C w suszarni ogrzewanej. Otrzymuje się jako
surowiec korzeń omanu - Radix Inulae (syn. Radix Enulae, Radix Helenii).
Należy go przechowywać w miejscach suchych i ciemnych. Chronić od
owadów.
Działanie;
Olejek zawarty w korzeniu omanu pobudza ruchy nabłonka
rzęskowego dróg oddechowych, zwiększa czynność wydzielniczą błon
śluzowych gardła i oskrzeli, ułatwiając usuwanie zalegającego tam śluzu.
Składnik olejku, heleniną, wykazuje również działanie bakteriobójcze i
ogranicza rozwój flory bakteryjnej w jelitach.
Związki czynne omanu wchłaniają się łatwo z przewodu pokarmowego i
docierają do wątroby, gdzie część z nich przedostaje się do żółci, a z
nią przepływa przez drogi żółciowe do dwunastnicy i jest wydalana z
kałem. Niewielka ilość tych związków przenika również do moczu i wywiera
słabe działanie bakteriobójcze, natomiast tylko znikoma część
przedostaje się do oskrzeli i płuc. Wyciągi omanu działają też
odkażająco na skórę i błony śluzowe. Z własnościami bakteriobójczymi
heleniny wiąże się działanie przeciwzapalne przetworów z korzenia omanu.
Wyciągi z omanu zmniejszają ponadto napięcie mięśni gładkich jelit,
zwłaszcza jeśli znajdują się one w stanie skurczu. Tym samym łagodzą
bóle brzucha, ułatwiają odejście gazów i regulują wypróżnienia. Słabiej
działają na drogi moczowe i nieznacznie zwiększają wydzielanie moczu.
Działanie goryczkowe składników korzenia omanu, wzmagające wydzielanie
soku żołądkowego, ma znaczenie niewielkie, podobnie jak własności
przeciwpasożytnicze olejku eterycznego, obserwowane in vitro. Związki
te, mające charakter laktonów, ulegają po części rozkładowi w
alkalicznym środowisku jelita cienkiego albo ulegają resorpcji, wobec
czego docierają do pasożytów w zbyt niskim stężeniu.
W lecznictwie ludowym oman znajduje zastosowanie w zapaleniu nerek i
dróg moczowych, a zwłaszcza pęcherza moczowego.
Niekiedy podaje się wyciągi z korzenia omanu w zaburzeniach trawiennych,
zwłaszcza w nieżycie żołądka i jelit, nudnościach i wymiotach, a nawet
biegunkach.
O - Owies zwyczajny
Literatura
Domowy poradnik
Najlepszy i najobszerniejszy poradnik o zdrowiu. Zawiera najważniejsze informacje o najczęstszych, powszechnie występujących chorobach, przyczynach ich powstawania i przebiegu oraz zalecenia dotyczące udzielania doraźnej pomocy przedlekarskiej w warunkach domowych. Pojawienie się choroby jest nieraz nagłe i zaskakujące, autorzy przystępnie i zrozumiale opisują, jak odróżnić objawy błahe od groźnych dla życia, i dają wskazówki, jak pomóc choremu. Obszerna część książki poświęcona jest szeroko pojętemu zdrowiu dzieci i dorosłych. Zawiera praktyczne porady, jak zapobiegać chorobom i zachować zdrowie. Specjaliści omawiają poszczególne zagadnienia z zakresu ciąży, porodu i połogu, pielęgnowania dziecka i chorego dorosłego w domu, opisują ćwiczenia gimnastyczne i profilaktyczno - rehabilitacyjne Więcej ...
Zioła łąk i ogrodów
Radość z odkrywania tajemnic roślin jest dla dzieci dużym przeżyciem i pozytywnie wpływa na uczuciowy stosunek do przyrody. Zbieranie, suszenie i układanie ziół w zielniku zachęca młodych badaczy do wspólnej zabawy z rodzicami w domu oraz do samodzielnej pracy, podczas której uczą się wytrwałości i ćwiczą koncentrację uwagi. Zielnik z pewnością przyda się na lekcjach w szkole, może też być wykorzystany przez nauczycieli na zajęciach w przedszkolach Więcej ...